Kalem tutma aparatı nedir, işe yarar mı? Nasıl takılır?
Kalem tutma aparatı, kalemin gövdesine geçirilen ve parmakların yerleşeceği yerleri gösteren küçük, yumuşak bir yardımcıdır. Okul öncesi ve ilkokulun ilk yıllarında kalem tutuşu yerleşmemiş çocuklar için sıkça önerilir. Peki gerçekten işe yarar mı, kimler kullanmalı?
Aparat ne işe yarar?
Aparatın üzerinde başparmak ve işaret parmağı için oyuklar bulunur. Çocuk kalemi aldığında parmakları bu oyuklara yerleşir ve kendiliğinden üç parmak tutuşuna yakın bir pozisyon oluşur. Böylece çocuk her seferinde “parmağımı nereye koyacaktım?” diye düşünmeden yazmaya odaklanabilir.
Aparatın ikinci faydası kavrama yüzeyini genişletmesidir. İnce bir kalem, küçük parmaklar için kavraması zor bir nesnedir. Aparat, kalemi kalınlaştırarak çocuğun kalemi daha az sıkmasına yardımcı olur.
Kimler için uygun?
- Kalemi avucunun içinde tutan ya da parmaklarını kalemin etrafına saran çocuklar
- Yazarken kalemi çok sıkan ve çabuk yorulan çocuklar
- Kalemi ucuna çok yakın ya da çok uzak tutan çocuklar
- Yazıya yeni başlayan ve tutuşu henüz oturmamış okul öncesi çocukları
Nasıl takılır?
- Aparatı kalemin ucundan geçirin ve uca yaklaşık iki üç santim kalacak şekilde yerleştirin.
- Çocuğun yazdığı ele göre oyukları ayarlayın. Sağ elini kullanan çocukta başparmak oyuğu sol tarafa, solak çocukta sağ tarafa gelir.
- Çocuğa önce kalemi masadan nasıl alacağını gösterin: başparmak ve işaret parmağı oyuklara, orta parmak alttan destek.
- İlk birkaç gün kısa çizgi çalışmalarıyla başlayın, harflere sonra geçin.
Ne kadar süre kullanılmalı?
Aparatın amacı kalıcı bir destek olmak değil, parmaklara doğru yeri öğretmektir. Çoğu çocukta birkaç haftalık düzenli kullanımdan sonra tutuş yerleşmeye başlar. Bu noktada aparatı bazı çalışmalarda çıkarıp çocuğun aparatsız nasıl tuttuğunu gözlemleyebilirsiniz. Tutuş korunuyorsa aparatı yavaş yavaş bırakmak iyi bir adımdır.
Sık sorulanlar
Aparat solak çocuklara uyar mı?
Çoğu aparat iki ele de uyacak şekilde tasarlanır; önemli olan oyukların yazan ele göre yerleştirilmesi.
Aparat tek başına yeterli mi?
Aparat, el kaslarını güçlendiren oyunlar ve kısa, düzenli yazma çalışmalarıyla birlikte kullanıldığında en iyi sonucu verir. İnce motor becerileri için evde yapabileceğiniz etkinliklere göz atabilirsiniz.
Aparat türleri
Piyasada farklı biçimlerde kalem tutma aparatları bulunur. Hepsi aynı amaca hizmet eder ama farklı ihtiyaçlara uyar:
- Parmak yuvalı aparatlar: Başparmak ve işaret parmağı için belirgin oyukları vardır. Parmakların yerini net olarak gösterdiği için yeni başlayanlar ve kalemi avuçla tutan çocuklar için uygundur.
- Kapüşonlu (cepli) aparatlar: Parmak uçlarının girdiği küçük bir cebe sahiptir. Parmakların kalemin etrafına sarılmasını engeller.
- Basit kalınlaştırıcılar: Kalemin gövdesini kalınlaştıran yumuşak tüplerdir. Tutuşu zaten iyi olan ama kalemi çok sıkan çocuklara uyar.
- Üçgen kesitli aparatlar: Kaleme üç yüzey kazandırır, parmakların doğal yerleşimini destekler.
Aparat seçerken dikkat edilecekler
- Malzeme: Yumuşak ve esnek silikon gibi malzemeler parmaklarda iz bırakmaz.
- Kalem uyumu: Aparatın kalemin gövdesine sıkıca oturması, yazarken kaymaması gerekir.
- Çocuğun eli: Çok büyük aparatlar küçük ellerde hantal kalır.
- Temizlik: Yıkanabilir olması pratiklik sağlar.
Aparata alışma süreci
Bazı çocuklar aparatı ilk gördüklerinde garip bulabilir. Alışma sürecini kolaylaştırmak için:
- Aparatı önce boyama ve serbest çizim gibi keyifli işlerde kullanın.
- Aparata bir isim verin; küçük çocuklar için “parmak evi” gibi bir hikâye işe yarar.
- İlk günlerde süreyi kısa tutun.
- Doğru tutuşu fark ettiğinizde bunu söyleyin: “Parmakların tam evlerine oturmuş.”
Aparatı bırakma zamanı
Aparat, “eğitim tekerleği” gibi düşünülmelidir. Tutuş yerleştiğinde bırakılması hedeflenir. Bırakma zamanını anlamanın yolu, çocuğu aparatsız bir kalemle kısa bir çalışmada gözlemlemektir. Parmaklar kendiliğinden doğru yere gidiyor ve çocuk yorulmadan yazıyorsa aparatı yavaş yavaş azaltabilirsiniz: önce bazı günler, sonra sadece uzun yazılarda.
Tutuş aparatsız hemen bozuluyorsa acele etmeyin. Bazı çocuklar için aparat birkaç ay boyunca faydalı bir destek olmaya devam eder.
Aparatla birlikte yapılması gerekenler
Aparat parmaklara doğru yeri gösterir ama el kaslarını güçlendirmez. Bu yüzden aparat kullanımını ince motor etkinlikleriyle desteklemek önemlidir. Ayrıca çocuğun oturuşu ve masa düzeni de tutuşu etkiler; doğru oturuş yazımız bu konuda yol gösterir.
Daha fazla soru
Aparat okulda da kullanılabilir mi?
Evet. Aparatın okulda da kullanılması alışkanlığın tutarlı olmasını sağlar. Öğretmene bilgi vermek, sınıfta da desteklenmesine yardım eder.
Aparat kalemi tutmayı zorlaştırırsa?
Bazı çocuklar için belirli bir aparat türü uygun olmayabilir. Farklı bir türü denemek ya da tutuş güçlüğü belirginse bir ergoterapistin önerisini almak faydalı olur.
Yaz Silinsin setinde ve yedek kalem setinde bir kalem tutma aparatı bulunur. Parmaklar kalemi doğru kavrasın diye tasarlandı. Seti inceleyin.
