Solak çocuklarda yazı: Ebeveynler için 9 pratik öneri

Solaklık bir alışkanlık değil, çocuğun doğal el tercihidir. Bu yüzden ilk ve en önemli kural şu: Solak bir çocuğu sağ elle yazmaya zorlamayın. Ancak dünyanın büyük kısmı sağ elini kullananlara göre tasarlandığı için solak çocukların yazarken bazı küçük desteklere ihtiyacı olabilir.

Solak çocuklar yazarken neden zorlanır?

Türkçede yazı soldan sağa ilerler. Sağ elini kullanan çocuk yazdığını görür, solak çocuk ise elini yazının üstünden geçirir. Bu da yazıyı görmeyi zorlaştırır, mürekkebin bulaşmasına ve bileğin kancaya dönmesine yol açabilir. Aşağıdaki öneriler bu sorunları küçültmek için.

9 pratik öneri

1. Defteri sağa eğin: Sağ elini kullananlar defteri hafifçe sola eğer, solaklar ise sağa. Defterin sol üst köşesi yukarıda kalacak şekilde 20–30 derece eğmek, elin yazının altında kalmasını sağlar.
2. Kalemi biraz daha yukarıdan tutsun: Ucun yaklaşık üç santim gerisinden tutmak, çocuğun yazdığını görmesini kolaylaştırır.
3. Doğru oturma yeri: Masada solak çocuk, sağ elini kullanan bir kardeşin sol tarafına oturmalı. Böylece dirsekler çarpışmaz.
4. Işık sağdan gelsin: Lamba sağ tarafta olursa elin gölgesi yazının üstüne düşmez.
5. Çabuk kuruyan ya da silinen mürekkep: Bulaşmayan kalemler solak çocukların en büyük dertlerinden birini ortadan kaldırır.
6. Uygun aparat: Kalem tutma aparatının oyukları sol ele göre yerleştirilmeli.
7. Solak makas: Kesme çalışmalarında solak makas kullanmak hem güvenli hem de daha az yorucudur.
8. Harflerin yönüne dikkat: Bazı harflerde çizgi yönü solaklar için zorlayıcı olabilir. Öğretmenin gösterdiği yönü takip edin, ama çocuğu her çizgide düzeltmeyin.
9. Sabır ve övgü: Solak çocukların yazı hızı başlangıçta biraz düşük olabilir. Hız değil, rahatlık hedeflenmeli.

Kanca tutuşu

Bazı solak çocuklar yazarken bileğini yukarıdan kıvırarak kanca gibi bir tutuş geliştirir. Bu genellikle yazıyı görmek için yapılan bir uyumdur. Defteri sağa eğmek ve kalemi biraz yukarıdan tutmak çoğu zaman kancayı azaltır. Çocuk yazarken ağrı ya da belirgin yorgunluk yaşıyorsa öğretmeniyle konuşmanızı öneririz.

Oluklu sayfalar solak çocuklara uyar mı?

Solaklık hakkında bilinmesi gerekenler

Solaklık, el tercihinin doğal bir çeşididir. Toplumun küçük ama önemli bir bölümü solaktır. Eskiden solak çocukların sağ elle yazmaya zorlandığı dönemler olsa da bugün bunun gereksiz ve çocuğu zorlayıcı olduğu bilinmektedir. Çocuğun kendi eli, yazı için en doğru eldir.

Solaklık ne zekâ ne de başarıyla ilgili bir göstergedir. Solak çocuklar sadece sağ elini kullananlara göre tasarlanmış bir dünyada bazı pratik zorluklarla karşılaşır; bu zorluklar da küçük düzenlemelerle büyük ölçüde ortadan kalkar.

Solak çocuklarda harf yönleri

Türkçede harflerin çoğu soldan sağa ve yukarıdan aşağıya yazılır. Solak çocuk için soldan sağa çizgi çekmek, kalemi itmek yerine çekmek anlamına gelmediği için bazen zorlayıcı olabilir. Bu doğaldır. Önemli olan harfin başlangıç noktası ve genel yönünün tutarlı olmasıdır. Dik temel harfler ve yazım yönleri yazımızda temel kuralları anlattık.

Okulda öğretmene ne söylenmeli?

• Çocuğun solak olduğunu ve sağ elle yazmaya yönlendirilmemesini istediğinizi belirtin.
• Sırada sağ elini kullanan bir arkadaşın sağ tarafına oturmamasını rica edin (dirseklerin çarpışmaması için).
• Işık kaynağının ve tahtanın konumunu göz önünde bulundurmalarını isteyebilirsiniz.
• Sınıf makaslarından birinin solak makas olmasını rica edebilirsiniz.

Evde solak çocuğa yardımcı olacak araçlar

• Solak makas: Bıçakları ters yerleştirilmiştir; çocuk kestiği çizgiyi görebilir.
• Kalem tutma aparatı: Oyukların sol ele göre yerleştirilmesine dikkat edin.
• Spiral defterler: Spirali solda olan defterler solak çocuğun elini rahatsız edebilir; spirali üstte olan ya da tamamen açılabilen defterler daha rahat olabilir.
• Bulaşmayan kalemler: Kurşun kalemlerde yumuşak uç kolay bulaşır; daha sert uç ya da bulaşmayan mürekkep tercih edilebilir.

Solak çocuğa yazıyı gösterirken

Sağ elini kullanan bir ebeveynin solak çocuğa yazı göstermesi bazen zor olabilir, çünkü çocuk ebeveynin elini ayna görüntüsü gibi taklit etmeye çalışır. Bu durumda:

• Çocuğun karşısına değil, yanına oturun.
• Mümkünse siz de sol elinizle yavaşça göstermeyi deneyin.
• Elinizi değil, harfin başlangıç noktasını ve yönünü gösterin.

Sık sorulan sorular

Çocuğun solak olup olmayacağı ne zaman belli olur?

El tercihi okul öncesi dönemde belirginleşir. Ayrıntılar için baskın el yazımıza bakabilirsiniz.

Solak çocuk daha yavaş mı yazar?

Başlangıçta biraz daha yavaş olabilir, özellikle defter açısı ve tutuş uygun değilse. Doğru düzenlemelerle solak çocuklar da sağ elini kullananlar kadar rahat ve hızlı yazabilir.

Evet. Oluklar kalemin ucunu yönlendirir; kalemin hangi elle tutulduğu fark etmez. Yaz Silinsin setinde yazı birkaç dakika içinde kendiliğinden kaybolduğu için mürekkebin ele bulaşması da sorun olmaz, aparat iki ele de uyar. Seti inceleyin.